Uyuz böceği rehberi: bilgiler, davranışlar ve tanıma ipuçları

Uyuz akarı 0,2–0,4 mm boyunda, yuvarlak ve krem renkli bir akardır; ancak mikroskopla görülebilir. Sırtında ince çizgiler ve küçük dikenler, kısa ve kalın bacaklarında uzun kıllar bulunur. Ön bacaklarının ucunda deriye tutunmasını sağlayan vantuzlar vardır.

Deride, özellikle parmak aralarında ince, kıvrımlı, gri-beyaz çizgiler şeklinde tüneller görülebilir. Tünelin ucundaki küçük nokta dişi akardır.

Uyuzda en belirgin şikâyet kaşıntıdır. Şu işaretler uyuzu düşündürebilir:

• Özellikle geceleri ve sıcakta artan şiddetli kaşıntı
• Parmak araları, el bilekleri, dirsek içi, koltuk altı, bel ve kasık çevresinde küçük kabarcıklar
• Deride ince, kıvrımlı tünel çizgileri
• Aynı evde yaşayanlarda ya da yakın temaslılarda benzer kaşıntı

Uyuz en çok uzun süreli, deri deriye yakın temasla bulaşır; aynı yatağı paylaşmak ya da bakım vermek buna örnektir. Kısa bir tokalaşma ile bulaşma olasılığı düşüktür.

Yatak takımı, havlu ve giysi gibi ortak eşyalar da bulaşmada rol oynayabilir. Huzurevi, yurt, kreş, hastane ve koğuş gibi toplu yaşam alanlarında salgınlar bu yüzden daha sık görülür.

Kaşıntı ve döküntü şikâyetiniz varsa bir hekime başvurun; önerilen tedaviyi aynı evde yaşayanlarla birlikte ve aynı gün başlatın. Tedaviyi hekiminizin önerdiği şekilde tamamlayın.

Tedavinin başladığı gün, son 3 gün içinde kullanılan yatak takımlarını, havluları ve giysileri en az 60°C'de yıkayın ve sıcak kurutun. Yıkanamayan eşyaları en az 3 gün, tercihen bir hafta ağzı kapalı bir torbada bekletin. Halı, koltuk ve yatakları süpürün.

Tek bir evde görülen uyuzda asıl önemli olan tedavi ve tekstillerin yıkanmasıdır; tüm evin ilaçlanması çoğu zaman gerekmez.

Huzurevi, bakım evi, yurt, koğuş ve hastane gibi çok sayıda kişinin yatak ve tekstil paylaştığı alanlarda ise, salgın sırasında tedaviyle eş zamanlı yapılan ortam uygulaması yeniden bulaşmayı önlemeye yardımcı olur.